Vai trò của vi khuẩn miệng
Củ dền từ lâu được biết đến là thực phẩm tốt cho sức khỏe tim mạch nhờ hàm lượng nitrat tự nhiên cao. Tuy nhiên, nitrat chỉ phát huy tác dụng sau khi được vi khuẩn trên lưỡi chuyển hóa thành nitrit.
Nitrit sau đó tham gia vào quá trình làm giãn mạch máu, giúp máu lưu thông dễ dàng hơn và góp phần hạ huyết áp. Điều này khiến khoang miệng trở thành một mắt xích quan trọng quyết định mức độ hiệu quả của các thực phẩm giàu nitrat như củ dền, rau bina hay cải xoăn.
Trước đây, nhiều nghiên cứu cho rằng môi trường axit trong khoang miệng có thể cản trở quá trình chuyển đổi này. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu tại King's College London đã đặt câu hỏi ngược lại: liệu việc tăng độ axit của nước bọt có thể thúc đẩy quá trình tạo nitrit hay không?
Thử nghiệm với hai loại kẹo cao su
Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí British Journal of Clinical Pharmacology, các nhà khoa học đã kiểm chứng giả thuyết này bằng cách tiến hành thử nghiệm trên những tình nguyện viên khỏe mạnh. Sau khi uống nước ép củ dền, người tham gia được yêu cầu nhai một trong hai loại kẹo cao su: loại có đường hoặc loại không đường.
Trong suốt từ 3 đến 6 tiếng, nhóm nghiên cứu liên tục theo dõi huyết áp, đồng thời lấy mẫu máu và nước bọt để đánh giá sự thay đổi của các hợp chất nitrat và nitrit trong cơ thể.
Một tuần sau, những người tham gia quay lại và lặp lại quy trình với loại kẹo cao su còn lại, giúp giảm thiểu các yếu tố gây nhiễu và tăng độ tin cậy của kết quả.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, kẹo cao su có đường làm độ pH của nước bọt giảm khoảng 1,4 đơn vị, khiến môi trường trong miệng trở nên axit hơn.
Sự thay đổi này giúp quá trình chuyển đổi nitrat thành nitrit diễn ra hiệu quả hơn. Nồng độ nitrit trong khoang miệng tăng khoảng 45%, trong khi lượng nitrit lưu thông trong máu tăng khoảng 25% so với khi nhai kẹo cao su không đường.
Bên cạnh đó, những người nhai kẹo cao su có đường cũng ghi nhận mức giảm huyết áp trung bình gần 3 mmHg ở huyết áp tâm thu và khoảng 2 mmHg ở huyết áp tâm trương.
Theo các nhà nghiên cứu, đây là bằng chứng đầu tiên cho thấy việc tăng độ axit trong nước bọt có thể hỗ trợ quá trình chuyển hóa nitrat từ thực phẩm thành các hợp chất có lợi cho hệ tim mạch.
Hướng đi mới trong kiểm soát huyết áp
Phát hiện mới cho thấy quá trình chuyển hóa nitrat trong cơ thể không hoàn toàn cố định mà có thể được điều chỉnh thông qua môi trường khoang miệng và hệ vi sinh vật sống trên lưỡi.
Theo các nhà nghiên cứu, kết quả này có thể đặc biệt hữu ích với vận động viên, những người thường sử dụng củ dền để cải thiện sức bền và hiệu quả sử dụng oxy. Đồng thời, nghiên cứu cũng mở ra triển vọng phát triển các phương pháp hỗ trợ kiểm soát huyết áp dựa trên chế độ ăn uống và hệ vi sinh vật đường miệng thay vì chỉ phụ thuộc vào thuốc điều trị.
Dù kết quả được đánh giá là đầy hứa hẹn, các nhà khoa học nhấn mạnh đây chỉ là nghiên cứu mang tính chứng minh cơ chế hoạt động chứ không phải khuyến nghị mọi người nên thường xuyên nhai kẹo cao su có đường.
Theo nhóm nghiên cứu, tác dụng quan sát được chỉ kéo dài trong vài giờ, trong khi việc dùng đường thường xuyên có thể gây hại cho răng miệng và sức khỏe chuyển hóa về lâu dài.
Mục tiêu tiếp theo của các nhà khoa học là tìm ra những giải pháp an toàn hơn, chẳng hạn viên ngậm hoặc nước súc miệng có khả năng tạo hiệu ứng tương tự mà không cần sử dụng đường.
Nhóm nghiên cứu cho biết các thử nghiệm quy mô lớn hơn đang được lên kế hoạch để xác nhận và làm rõ hơn những phát hiện ban đầu này.
