Được Hội Nữ trí thức Việt Nam tôn vinh là Nữ trí thức Việt Nam tiêu biểu năm 2026, GS.TS Phan Thị Tươi - nguyên Phó Chủ tịch Hội Nữ trí thức Việt Nam, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa TP.HCM là một trong những gương mặt tiêu biểu của thế hệ nữ trí thức đã dành cả cuộc đời cho sự nghiệp đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao của đất nước.
Là nữ Giáo sư đầu tiên của ngành Công nghệ thông tin, bà không chỉ ghi dấu ấn bằng những công trình nghiên cứu khoa học mà còn mở đường cho nhiều thế hệ nữ sinh theo đuổi lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ vốn được xem là "lãnh địa" của nam giới.
Năm 1969, sau khi trúng tuyển đại học, bà được cử sang Tiệp Khắc du học tại Trường Đại học Kỹ thuật Tiệp Khắc, chuyên ngành Kỹ thuật điện tử. Trong ký ức của bà, thế hệ du học sinh thời ấy luôn mang trong mình khát vọng trở về để xây dựng quê hương và bà cũng thế.
Cuối năm 1976, sau khi hoàn thành chương trình học, bà trở về Việt Nam và được phân công giảng dạy tại Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, nơi gắn bó với bà gần như trọn vẹn sự nghiệp.
Từ một giảng viên trẻ, GS.TS Phan Thị Tươi từng bước khẳng định năng lực chuyên môn và quản lý. Sau hơn hai thập kỷ đứng trên bục giảng, bà được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Đại học Bách khoa TP.HCM giai đoạn 1998–2007, trở thành nữ hiệu trưởng duy nhất của một trường đại học kỹ thuật lớn tại Việt Nam thời điểm đó.
Trong nhiệm kỳ của bà, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, đồng thời đón nhận nhiều phần thưởng cao quý khác nhờ những thành tích nổi bật trong đào tạo và nghiên cứu.
Dù đảm nhiệm cương vị quản lý, bà chưa bao giờ rời xa công tác giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Với quan niệm: "Giảng viên đại học muốn dạy tốt thì phải nghiên cứu khoa học. Nản chí là sẽ thụt lùi", bà luôn truyền cảm hứng cho các thế hệ học trò bằng chính sự say mê học thuật của mình.
Trong suốt sự nghiệp, bà chủ nhiệm nhiều đề tài nghiên cứu khoa học, chủ biên ba giáo trình quan trọng gồm Ngôn ngữ lập trình nâng cao, Trình biên dịch và Xử lý ngôn ngữ tự nhiên, những tài liệu được nhiều thế hệ sinh viên công nghệ thông tin sử dụng. Bà cũng công bố hàng chục bài báo khoa học trong nước và quốc tế, đồng thời trực tiếp hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh và học viên cao học.
Những đóng góp bền bỉ ấy đã được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Lao động hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Ba, Giải thưởng Kovalevskaia cùng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân.
Điều đáng trân trọng hơn cả là sau khi nghỉ hưu, khi nhiều người đã chọn nghỉ ngơi, GS.TS Phan Thị Tươi vẫn miệt mài với công tác hướng dẫn nghiên cứu sinh và đào tạo nhân lực chưa bao giờ là công việc, mà là một sứ mệnh kéo dài suốt cuộc đời.
Danh hiệu Nữ trí thức Việt Nam tiêu biểu năm 2026 (giai đoạn 2011-2026) không chỉ là sự ghi nhận dành riêng cho GS.TS Phan Thị Tươi, mà còn là lời tri ân đối với một thế hệ nữ trí thức đã âm thầm cống hiến cho nền khoa học và giáo dục nước nhà. Hành trình hơn nửa thế kỷ của bà là minh chứng cho sức mạnh của tri thức, sự kiên trì và tinh thần phụng sự, truyền cảm hứng cho các thế hệ nhà khoa học trẻ tiếp tục theo đuổi con đường sáng tạo, đổi mới vì sự phát triển của đất nước.
